สถาปัตยกรรมไทย

เรือนไทยทำไมเย็น
สถาปัตยกรรมไทย / บ้านทรงไทยกับสถาปัตยกรรม
เรือนไทยของเรามีบรรยากาศเย็นสบาย เป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษของไทยเราโดยแท้ ทำไมเรือนไทยถึงเย็น มีสาเหตุใหญ่ๆ เช่น การวางผังและออกแบบตัวเรือน ที่ทำให้เรือนไทยของเรามีเอกลักษณ์ ได้แก่การออกแบบหลังคาให้สูงโปร่ง มีระเบียงและชานเล่นระดับสูงต่ำและวัสดุที่ใช้ก่อสร้าง เช่น ประตู หน้าต่าง ลูกกรง ช่องลม เป็นองค์ประกอบของเรือนไทยที่เน้นในเรื่องความโปร่งโล่ง ให้แสงและลมเข้าได้ ฝาผนังเป็นไม้ ซึ่งเป็นวัสดุที่เป็นฉนวนอันเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้เรือนไทยเย็น..
สาเหตุที่ทำให้เรือนไทยเราเย็นนั้นมีสาเหตุอยู่ที่สองประเด็นหลักก็คือ
1. การวางผังและออกแบบตัวเรือน ที่ทำให้เรือนไทยของเรามีเอกลักษณ์
2. วัสดุที่ใช้ก่อสร้าง
1. การวางผังและออกแบบตัวเรือน ที่ทำให้เรือนไทยของเรามีเอกลักษณ์
องค์ประกอบที่ทำให้เรือนไทยของเราเย็น คือผังของตัวเรือนไทยซึ่งเป็นต้นแบบของการวางผังบ้านแบบกลุ่ม (CLUSTER) แบบแรกที่เอื้อประโยชน์ใช้สอยมหาศาล ตามลักษณะการดำรงชีวิตของเรากับความเหมาะสมต่อสภาพภูมิอากาศ ผังเรือนไทยโดยทั่วไปแบ่งออกได้สามส่วนคือ
1) นอกชาน
2) ชาน หรือระเบียงชาน
3) ตัวเรือน
นอกชาน คือพื้นที่ที่เป็นทางหรือลานไม้เชื่อมต่อระหว่างเรือนหลายหลังเข้าด้วย บรรยากาศบริเวณนอกชานซึ่งเป็นส่วนที่เชื่อมระหว่างเรือนหลายหลังเข้าด้วยกัน มักปลูกต้นไม้ไว้ตรงกลางนอกชานเพื่อให้ความร่มรื่น สวนนอกชานส่วนใหญ่จะนิยมปลูกไม้กระถางซึ่งสามารถยกย้ายเปลี่ยนที่ได้
ชาน คือระเบียงที่อยู่ต่อเนื่องกับตัวเรือน ระเบียงนี้จะมีหลังคาคลุมและใช้เป็นที่ใช้สอยอเนกประสงค์
ตัวเรือนจะกำหนดเป็นห้องเพียง 1-2 ห้อง ใช้สำหรับเก็บของมีค่า เก็บเสื้อผ้า เป็นบริเวณแต่งตัว เป็นที่นอนของลูกๆที่โตแล้ว หรือกั้นเป็นห้องพระ เรือนนี้กำหนดเป็นเรือนใหญ่ เรือนเล็กมักเป็นเรือนตรงข้ามเรือนใหญ่ กั้นด้วยชาน (นอกชาน) สำหรับเป็นเรือนนอนของลูกชายคนโตในกรณีที่มีครอบครัวหรือเพื่อความเป็นสัดส่วน เรือนที่สามก็คือเรือนครัว มักวางผังตั้งฉากกับเรือนใหญ่ มีชานเป็นตัวเชื่อมเช่นกันจะใช้เป็นห้องอาหารด้วย ในเวลากลางวันจะอยู่อาศัยที่ระเบียงซึ่งมีหลังคาคลุมกันแดด แต่ไม่มีผนัง ทำให้สว่างและรับลมที่ผ่านชานเข้ามา และเมื่อแดดร่มก็จะใช้ชานสำหรับทำงานบ้านและอยู่อาศัยปกติ บริเวณทั้งสองนี้จึงไม่ร้อน เนื่องจากเป็นการใช้ตามสภาพแดดลม ในขณะที่เมื่อพลบค่ำก็จะอยู่อาศัยที่ระเบียงและเข้าเรือนนอน แนวการวางตัวเรือนจะวางตามความยาวในทิศทางตามตะวันเพื่อรับลมที่มาจากทิศใต้
ความสูงต่ำของเรือน การเล่นระดับ การออกแบบทรงหลังคากับเพิง ทำให้เรือนไทยกันแดดฝนได้ดีมาก พร้อมกับให้ลมพัดผ่านได้จากการเล่นระดับของพื้นชาน พื้นระเบียง และตัวเรือน ตัวเรือนหลัก (ใหญ่ เล็ก) จะหันจั่วไปทางทิศตะวันออกและตะวันตก ทำให้ด้านยาวของเรือนรับลมเหนือและใต้ได้โดยเฉพาะ จากการที่เรือนไทยถูกจัดเป็นเรือนย่อยห้อมล้อมกันมีชานเป็นตัวเชื่อมนั้น ทำให้ตัวเรือนแต่ละหลังบังแดดให้กันและกัน เป็นการลดแสงแดดที่ร้อนแรง ในขณะที่ชานคือที่โล่งให้ลมพัดผ่านเข้าเรือนนอนได้โดยสะดวก
ใต้ถุนเกิดจากภูมิปัญญาแต่โบราณเพื่อหนีน้ำท่วมในหน้าน้ำ และในหน้าแล้งก็เป็นพื้นที่ใช้สอย ทั้งอยู่อาศัยในเวลากลางวัน เด็กวิ่งเล่น เลี้ยงสัตว์ เก็บของ เป็นต้น เป็นบริเวณที่ให้ความเย็นในเวลากลางวัน สังเกตได้จากกิจกรรมส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นบริเวณใต้ถุนเรือน
– ประตู หน้าต่าง ลูกกรง ช่องลม เน้นความโปร่งโล่งให้แสงและลมเข้าได้ เรือนไทยมักเป็นเรือนยกพื้นสูง ทั้งนี้เพื่อหนีน้ำท่วม และในช่วงหน้าแล้งก็ใช้เป็นพื้นที่ใช้สอย
– หลังคา ถือเป็นองค์ประกอบหลักที่สำคัญมากที่มีส่วนทำให้บ้านเย็น หลังคาที่มีทรงสูง ทรงจั่ว จะมีฝ้าเพดานหรือไม่ก็ตาม จะเป็นบริเวณที่มีอากาศ (ในตัวหลังคา) โดยปริยาย ซึ่งอากาศเป็นฉนวนกันความร้อนในระดับหนึ่ง พื้นที่ใต้หลังคาจึงเย็นกว่าหลังคาแบนที่ถือว่าไม่มีโพรงหรือบริเวณอากาศใต้หลังคานั้น…เรือนไทยจึงเย็น การกำหนดหลังคาที่คลุมพื้นที่ (ห้อง) แต่ละส่วนของเรือนให้ตั้งฉากหรือวางเคียงกันไปนั้นเป็นการกันแดดให้กันและกัน และด้วยมุมเอียงที่มีความลาดชันของผิวพื้นหลังคามาก ทำให้เกิดมุมของปลายหลังคาที่จะกันแดดได้ต่ำมาก แดดหรือความร้อนจึงกระทบผนังเรือนได้น้อยลง.เรือนไทยจึงเย็น เรือนไทย (รวมเรือนในทุกภาค) จึงมีหลังคาจั่วทรงสูง มีมุมเอียงมาก และยื่นปลายหลังคา (เชิงชาย) ลงมามาก แม้กระทั่งหน้าสกัดหรือด้านสั้นของเรือนก็จะทำหลังคาอีกชั้นยื่นคลุมออกมาเพื่อกันแดดให้กับพื้นที่ตอนหน้าของเรือน และวัสดุมุงหลังคาจำพวกกระเบื้องดินเผาคายความร้อนได้เร็ว ทำให้บ้านเรือนไทยไม่สะสมความร้อน ตัวบ้านจึงเย็นเร็ว
2. วัสดุที่ใช้ก่อสร้าง
วัสดุก่อสร้างเรือนไทย ที่ทำให้เรือนไทยเย็นก็คือ “ไม้” ซึ่งเป็นวัสดุท้องถิ่นที่หาง่ายและมีมากที่สุด เพราะไม้เป็นฉนวน คือเป็นตัวนำความร้อนที่เลวและไม้ก็ไม่อมความร้อนเท่าคอนกรีต เมื่อพลบค่ำความร้อนจึงไม่ได้ถูกส่งผ่านเข้าภายในห้อง และไม่มีความร้อนมากมายที่จะกระจายออกจนทำให้ห้องร้อน…เรือนไทยจึงเย็น
——————————————————————————–
ข้อมูลจากเวบไซต์นิตรสารบ้านและสวน
เรื่อง : วรวิทย์
ภาพ : แพรแก้ว
ข้อมูลนำมาจาก
http://www.bansongthai.com
อ้างอิง http://www.thaicontractors.com

ป้ายกำกับ: , ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s


%d bloggers like this: