แบบห้องน้ำ

ออกแบบห้องน้ำสาธารณะอย่างไรให้ดี
เกริ่นนำ
บทความนี้เป็นการนำเสนอวิธีออกแบบห้องน้ำสาธารณะอย่างไรให้ดี ตอนนี้ 2 จากจำนวนทั้งหมด 3 ตอน โดยจะนำเสนอข้อมูลและแนวคิดของผู้เขียนต่อจากตอนนี้ที่ได้นำเสนอไปแล้วเมื่อในบทความของเดือนมีนาคม 2552 ที่ผ่านมา บทนี้จะขอนำเสนอข้อมูลแนวทางการออกแบบส่วนอื่น ๆ ภายในห้องน้ำสาธารณะเพิ่มเติมดังนี้
โถส้วม
อุปกรณ์ส่วนต่อมาที่เราจะพูดถึงคือ “โถส้วม” อุปกรณ์นี้น่าจะเป็นส่วนที่สำคัญที่สุดของห้องน้ำก็ว่า สำหรับในห้องน้ำโถส้วมสาธารณะนั้นโถส้วมที่เรามักเลือกนำมาใช้นั้นมักจะเป็น โถส้วมแบบ ฟลัชวาล์ว หรือระบบใช้น้ำในท่อเป็นบ่อพักน้ำ
สาเหตุที่เราต้องใช้ระบบจ่ายนี้แบบในห้องน้ำสาธารณะเนื่องจากระบบนี้สามารถจ่ายน้ำเติมเข้าไปในระบบท่อเพื่อชำระล้างได้อย่างรวดเร็วเพียงพอที่จะรองรับการใช้งานของห้องน้ำสาธารณะที่มีการใช้งานถี่กว่าเมื่อเทียบกับห้องน้ำในบ้านพักอาศัยนั่นเอง
ลักษณะการทำงานของฟลชวาล์วนั้นคือการการจ่ายน้ำแรงดันสูงเข้าระบบน้ำเข้าที่มีขนาดใหญ่กว่าท่อจ่ายน้ำตามปกติ เมื่อผู้ใช้งานกดก้านที่หัวฟลัชวาล์ว น้ำแรงดันสูงจะไหลเข้าโถส้วมอย่างรวดเร็วและในทันทีนั้นระบบจะส่งน้ำใหม่เข้าไปเติมในระบบท่อ เพื่อให้ระบบพร้อมใช้งานต่อไป
ด้วยวิธีการนี่เองจึงทำให้ระบบฟลัชวาล์วสามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่องและรวดเร็วสามารถรองรับการใช้งานของประชาชนจำนวนมากที่เข้ามาใช้ห้องน้ำสาธารณะ
ถึงแม้โถส้วมแบบถังพักน้ำจะไม่สามารถใช้งานในห้องน้ำสาธารณะได้เนื่องจากจ่ายน้ำได้ช้าแต่ข้อดีคือส้วมแบบถังพักน้ำมีรุ่นประหยัดน้ำที่ผู้ใช้สามารถเลือกกดใช้ตามสภาพการใช้งานจริงทำให้ประหยัดการใช้น้ำดังนั้นห้องน้ำสาธารณะหลายแห่งในต่างประเทศจึงเลือกที่จะใช้โถส้วมแบบถังพักน้ำเพื่อผลด้านการประหยัดน้ำนั่นเอง
ข้อจำกัดอีกประการของโถส้วมคือโถแบบนี้มีรุ่นและรูปแบบให้เราเลือกได้จำกัดในแต่ละยี่ห้อมักจะมีโถส้วมแบบที่ใช้กับระบบฟลัชวาล์วเพียงสองถึงสามรุ่นเท่านั้น
นอกจากนั้นห้องน้ำบางแห่งในต่างประเทศโดยเฉพาะประเทศญี่ปุ่นได้ติดตั้งอุปกรณ์เสริมเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้ใช้งาน เช่นที่อุ่นฝาโถส้วมเพื่อให้นั่งส้วมได้สบายขึ้น มีที่ฉีดน้ำชำระ รวมทั้งมีที่เป่าอีกด้วย ซึ่งอำนวยความสะดวกในการ ใช้งานแต่ถ้านำระบบนี้มาติดตั้งใช้กับส้วมในบ้านเราน่าจะมีปัญหาเรื่องการบำรุงอย่างแน่นอน เพราะคนไทยบางส่วนยังนั่งยองบนโถส้วมแบบนั่งราบนั่นเอง
ปัจจุบันในอาการสมัยใหม่มักยกเลิกการใช้โถส้วมแบบนั่งยองโดยเปลี่ยนไปใช้โถส้วมนั่งราบทั้งหมด เพราะเราเชื่อว่าวิธีนี้แสดงถึงความทันสมัยที่ประเทศเราต้องทำตามนั่นเอง
จากเหตุนี้ปัญหาเรื่องการติดเชื่อจากการใช้ห้องน้ำสาธารณะน่าจะมีอัตราที่เพิ่มสูงขึ้น เนื่องจากปัญหาการสัมผัสของผู้ใช้ห้องนำกับสุขภัณฑ์โดยตรง
ในส้วมสาธารณะของญี่ปุ่นและฮ่องกงหลายแห่งยังมีการติดตั้งโถส้วมแบบนั่งยองให้ใช้อยู่เป็นเรื่องปกติ เนื่องมาจากประเทศดังกล่าวต้องการรักษาประเพณีการเข้าห้องน้ำดั้งเดิมเอาไว้นั่นเอง
โถส้วมแบบลอยตัวทั้งชิ้นก็เป็นแนวคิดที่ดีสำหรับส้วมที่ใช้ในห้องน้ำสาธารณะเพราะเราสามารถทำความสะอาดพื้นที่ห้องน้ำได้ง่ายแต่ด้วยเงื่อนไขของต้นทุนก่อสร้าง คุณภาพของผู้รับเหมา ช่างไทยและคนงานไทยนั้นยังขาดคุณภาพและการเอาใจใส่ในการทำงานเพียงพอ ทำให้ส้วมแบบนี้ไม่เหมาะที่จะนำมาใช้ในห้องน้ำสาธารณะในประเทศเรา
สำหรับในบางอาคารเช่นโรงเรียนอนุบาลคลินิกเด็ก หรือโรงพยาบาลเด็กเราอาจจะเห็นส้วมสำหรับเด็กที่มีขนาดเล็กน่ารักน่าใช้
แผงกั้นห้องน้ำ
เนื่องจากห้องน้ำสาธารณะนั้นเราจะต้องใส่โถส้วมมากกว่าหนึ่งโถในห้องน้ำห้องหนึ่งดังนั้นจึงจำเป็นต้องติดตั่งฉากหรือผนังกั้นห้องให้กับโถส้วมแต่ละโถ อุปกรณ์ที่สำคัญที่ทำหน้าที่นี่คือแผงกันห้องส้วม
เดิมทีนั้นแผงกั้นห้องส้วมหรือที่เรียกกันทั่วไปว่าแผงกั้นห้องน้ำนั้นเรามักทำเป็นผนังก่ออิฐปู กระเบื้อง เนื่องจากมีราคาถูกและสมัยนั้นเราหาช่างฝีมือแรงงานได้ง่าย
ในยุคต่อมาเริ่มมีการนำวัสดุสำเร็จรูปมาใช้ทำเป็นผนังกั้นห้องน้ำ เช่น แผ่นหินขัดสำเร็จรูป แต่มีปัญหาเรื่องของน้ำหนักของชิ้นส่วนที่ค่อนข้างการทำงานทำได้ไม่สะดวก รวมทั้งใช้เวลาติดตั้งค่าค่อนข้างนานอีกด้วย
ยุคปัจจุบันเป็นยุคของผนังกั้นห้องน้ำแบบสำเร็จรูปที่ทำด้วยโครงไม้หรือไม้อัดหรือปาร์ติเคอร์บอร์ดหรือเอ็มดีเอฟบุด้วยพลาสติดลามิเนท แผงกันห้องน้ำแบบนี้ติดตั้งได้รวดเร็ว สวยงาม ราคาไม่แพงนักแต่มีข้อจำกัดคือวัสดุพวกนี้มีปัญกาเวลาถูกความชื่น จึงต้องมีชิ้นส่วนที่เป็นโลหะที่ไร้สนิม เช่น เหล็กสเตนเลส หรือ อลูมิเนียม มาทำเป็นขาเพื่อให้แผ่นผนังอยู่สูงพ้นจากพื้นห้องน้ำเสมอ
ประเด็นของการออกแบบที่เกี่ยวข้องกับแผงห้องน้ำส่วนที่สำคัญมากอย่างหนึ่งที่สถาปนิกไทยมักจะออกแบบผิดพลาดอยู่เสมอคือ ทิศทางการเปิดประตูของบานห้องส้วม
แนวคิดเรื่องนี้มีความแตกต่างกันหลายแนวทาง สถาปนิกบางท่านบอกว่าควรกำหนดให้บานห้องส้วมเปิดในทิศทางที่คนทั่วไปมองไม่เห็นเพราะได้กล่าวไปในตอนที่ 1 แล้วว่าห้องน้ำสาธารณะที่ดีนั้นคนภายนอกจะต้องมองไม่เห็นอุปกรณ์ต่าง ๆ ภายในห้องน้ำจากด้านนอก
แล้วประเด็นที่ถูกต้องนั้นคืออะไรคือการวางทิศทางการเปิดประตูห้องส้วมในห้องน้ำสาธารณะนั้นมีหลักการง่าย ๆ คือ ต้องให้แม่บ้านผู้ซึ่งต้องดูแลความเรียบร้อยของห้องน้ำนั้นสามารถมองเห็นม้วนกระดาษชำระในห้องส้วม โดยไม่ต้องเปิดประตูห้องส้วมนั้นจดสุด
ประโยชน์ของการกำหนดทิศทางการเปิดประตูนี้ก็คือ ถ้าแม้บ้านได้รับความสะดวกในการตรวจตราว่าห้องส้วมแต่ละห้องมีกระดาษชำระเพียงพอต่อการใช้งานหรือไม่เพียงใดแล้ว ผู้ใช้งานห้องส้วมจะได้ประโยชน์โดยมั่นใจว่าเราจะมีกระดาษชำระเพียงพออยู่เสมอนั่นเอง
จากแนวคิดนี้ทิศทางการเปิดของบานประตูจึงมีหลักการที่ค่อนข้างแน่นอน เนื่องจากที่ใส่กระดาษชำระนั้นจะต้องอยู่ด้วนขวามือของโถส้วมเสมอดังนั้นในกรณีเป็นประตูเปิดเข้า สำหรับคนที่หันหน้าเข้าบานประตูส้วมต้องเปิดทางด้านซ้ายมือ ส่วนกรณีประตูแบบเปิดออก ประตูจะต้องเปิดทางด้านขวาเสมอ นอกจากนั้นยังมีแนวคิดหลักที่สำคัญมากอีกประการหนึ่งของประตูห้องน้ำในอาคารที่เน้นเรื่องความปลอดภัยของผู้ใช้งานเป็นอย่างมาก เช่น ในโรงแรมระดับห้าดาว หรือ โรงพยาบาลระดับมาตรฐานสากลประตูห้องน้ำห้องส้วมจะต้องเป็นบานเปิดออกเท่านั่น
สาเหตุที่ต้องกำหนดอย่างนั้นนอกจากเรื่องของความสะดวกในการเข้าไปใช้งานห้องส้วมแล้วประตูที่เปิดออกยังให้ความปลอดภัยแก่ผู้ใช้งานในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุเช่น คนด้านในลื่นหกล้ม เป็นลมในห้องน้ำถ้าเป็นประตูเปิดเข้า คนเจ็บจะล้มขวางประตูทำให้เราไม่สามารถดันประตูเข้าไปช่วยเหลือได้นั้นเอง
สถาปนิกไทยหลายคนยังมีข้อโต้แย้งในเรื่องนี้กันพอสมควร เช่นอาจจะเกิดอุบัติเหตุจากการกระแทกของผู้ออกจากห้องน้ำดันประตูชนผู้ที่ยืนอยุ่ด้านนอก เรื่องนี้จะไม่เกิดขึ้นถ้าเราออกแบบการเปิดประตูลักษณะนี้ในอาคารหรู ๆ ที่ผู้คนที่ใช้งานเป็นผู้มีมารยาทในการใช้ห้องน้ำเพียงพอที่จะไม่เปิดประตูกระแทกคนอื่น
อีกประเด็นหนึ่งที่นำมาข้อโต้แย้งในการออกแบบประตูห้องน้ำแบบเปิดออกคือ ถ้ากลอนเสียจะไม่สามารถดันประตูไว้ไม่ให้คนเข้ามาได้เรื่องนี้คงต้องแก้ปัญหาโดยต้องมีการบำรุงรักษาอาคารสม่ำเสมอและอย่าให้มีห้องใดห้องหนึ่งมีอุปกรณ์ชำรุดนั่นเอง
แต่จากประสบการณ์ตรงของผู้เขียนเชื่อว่า แนวคิดเรื่องประตูห้องน้ำเปิดออกคงจะไม่เหมาะสมกับคนไทยและสถาปนิกไทยในสังคมนี้เนื่องจากพวกเรามักเน้นเรื่อง ความเคยชิน และ ทำตามอย่างสิ่งเดิม ๆ มากกว่าการศึกษาหาข้อมูลวิจารณญาญในการพัฒนาผลงานตามเหตุและผลนั้นเอง
ที่ใส่กระดาษชำระ
อุปกรณ์อีกอย่างหนึ่งที่ขาดเสียไม่ได้ในห้องน้ำทุกห้องนั่นก๋คือที่ใส่กระดาษชำระ การเลือกใช้ที่ใส่กระดาษชำระสำหรับห้องน้ำสาธารณะนั้นแตกต่างจากห้องน้ำภายในบ้านหรือห้องพกในโรงแรมโดยที่ใส่กระดาษชำระนั้นจะต้องเลือกใช้แบบม้วนใหญ่ไม่ใช่ม้วนเล็กที่ใช้กันตามบ้าน ประโยชน์ของการใช้กระดาษชำระม้วนใหญ่นั้นมีข้อดีหลายอย่าง คือ หนึ่งลดจำนวนครั้งในการเปลี่ยนม้วนกระดาษ ทำให้ประหยัดเวลาในการบำรุงรักษา ข้อดีเรื่องต่อมาคือประหยัดค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อเพราะกระดาษม้วนใหญ่นั้นราคาประหยัดกว่านอกจากนั้นยังลดปัญหาการสูญหายของกระดาษชำระเนื่องจากเป็นคนละขนาดที่เราใช้ตามบ้านทำให้การขโมยกลับไปใช้ที่บ้านนั้นไม่สะดวกเพราะใส่กับที่ใส่กระดาษขนาดเล็กไม่ได้นั้นเอง สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งของการที่ใส่กระดาษชำระในห้องน้ำที่ต้องไม่ลืมคือ ที่ชำระต้องอยู่ด้านขวามือของคนที่นั่งโถส้วมเสมอ
อ้างอิง http://www.twoplussoft.com

About these ads

ป้ายกำกับ: ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s


ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: